NETFLIX – ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
W czasie badania…
mówię rodzicom: „To wy cierpicie z powodu jej stanu”.
Ona nie cierpi.
Wasze dziecko leży tu niczym Królewna Śnieżka,
bo rzeczywistość wokół niej jest tak straszna,
że znalazła sposób, by się przed nią schronić.
Czeka, aż sytuacja zmieni się na lepsze.
Jest szansa, że wtedy się wybudzi i znów będzie normalną, pełną życia osobą.
LAT 7 – NIE REAGUJE OD PIĘCIU MIESIĘCY
Nie wiemy, jak to się stało.
Lubiła sport, bieganie.
Była bardzo aktywna w szkole.
Nie wiemy, jak to się stało.
PSYCHIATRA DZIECIĘCY
Proszę jej to położyć na brzuszek.
Zobaczymy.
Proszę całkiem położyć.
Tak.
Tym razem ciśnienie krwi nie zmieniło się po położeniu lodu na brzuchu.
Podczas ostatniego badania tak się stało.
Jest więc trochę bardziej… nieprzytomna.
Tak się zwykle dzieje przy długotrwałym leżeniu.
W OSTATNICH 15 LATACH W SZWECJI
SETKI DZIECI UCHODŹCÓW PO TRAUMATYCZNYCH PRZEŻYCIACH
DOTKNĄŁ SYNDROM REZYGNACJI.
WYCOFUJĄ SIĘ ONE W STAN PRZYPOMINAJĄCY ŚPIĄCZKĘ,
KTÓRY CZASEM TRWA LATAMI.
Zaczyna się od tego, że przestają mówić.
Po prostu leżą.
Potem jedzą coraz mniej.
W końcu całkiem przestają jeść i pić.
Większość rodziców nie słyszała o tym syndromie…
więc myślą, że dziecko może umrzeć.
Prowadziłem z partnerami firmę świadczącą usługi internetowe.
Pracownicy służby bezpieczeństwa…
kazali mi go wyłączyć.
Żeby mieszkańcy naszego regionu
nie mieli dostępu do informacji
i nie wiedzieli, co się dzieje w stolicy.
Tak.
W kolejnym roku…
zaczęli przychodzić do nas z groźbami.
Przypominali nam, że ich nie posłuchaliśmy
i nie odłączyliśmy Internetu.
I…
przez prawie pół roku otrzymywaliśmy pogróżki.
Zabrali go, wzięli jego dokumenty.
Gdy dowiedziałam się, że jest w szpitalu, odwiedziłam go.
Był pod nadzorem, ale nietrudno było dostać się do szpitala.
Po prostu zapłaciłam strażnikom, żeby mnie wpuścili.
Był poważnie pobity.
Torturowano go.
Opłaciliśmy jego ucieczkę.
Najpierw przez jakiś czas się ukrywał.
Tak.
Potem uciekł do Szwecji.
W tym czasie byłam śledzona.
Pewnego dnia zawiozłam dzieci do szkoły,
a gdy wróciłam do domu, oni czekali przed drzwiami.
Ja i żona jego partnera…
byłyśmy bite i torturowane.
Zawieźli mnie do lasu…
gdzie jeden z nich mnie zgwałcił.
Powiedzieli, że jeśli nasi mężowie nie pojawią się w ciągu 20 dni…
to zabiją nas wszystkich: nasze dzieci, mężów i nas.
Uciekliśmy do Szwecji.
„»Musimy poszukać ducha« – rzekł Cezar.
»Widzisz kogoś?« – spytał Cezar.
Asta przycisnęła nos do szyby.
»Nie ma tu duchów« – powiedziała.
Asta poszła pomóc Cezarowi.
Szarpnęła go za nogi, ale ziemia go trzymała”.
„Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, Mona.
Daria, siedem lat”.
„Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, Daria, siedem lat.
Alessan…”
- Alessandro. - „…dro”.
Niektóre dzieci są świadome…
PEDIATRA
…że toczy się proces o azyl
i przyszłość jest niepewna.
Wiemy, że długi okres niepewności po przeżytej traumie
jest bardzo szkodliwy.
Poczucie bezpieczeństwa to podstawa w leczeniu traum.
- Ubiegaliśmy się o status uchodźcy. - Status uchodźcy w Szwecji.
Czekaliśmy półtora roku.
Powiadomiono nas, że decyzja została podjęta,
więc pojechaliśmy tam wszyscy.
Zaczęto ogłaszać decyzję,
podając powody, dlaczego musieliśmy uciec.
Całą historię.
Dzieci o tym nie wiedziały, bo my im…
- Nie powiedzieliśmy. - …nie mówiliśmy.
Nie chcieliśmy, by o tym wiedziały.
Dzieci zaczęły…
Młodsza natychmiast zaczęła płakać.
One już wtedy rozumiały język szwedzki.
Zrozumiały wszystko, nim przetłumaczono to nam.
PODANIE O AZYL ZOSTAŁO ODRZUCONE.
Wtedy zaczęły się problemy z Daszą.
Nauczycielka wezwała mnie do szkoły.
Powiedziała, że córka płacze
i mówi, że odeślą ją do domu i zabiją.
Wszystkie dzieci w szkole płakały.
Nauczycielka nie wiedziała, co się dzieje.
Niedługo potem przestała jeść, a później w ogóle reagować.
RODZINA DARII ODWOŁUJE SIĘ OD DECYZJI O NIEPRZYZNANIU AZYLU
I CZEKA NA KOLEJNĄ DECYZJĘ.
Syndrom rezygnacji u dzieci zaczął pojawiać się w latach 2003, 2004, 2005.
Byliśmy bardzo zaskoczeni,
bo to nie przypominało niczego, z czym do tej pory mieliśmy do czynienia.
Słyszało się pogłoski…
DZIENNIKARZ
…że dzieci udają,
że symulują chorobę
lub że rodzice podają im truciznę.
Te pogłoski były powtarzane przez polityków.
Ale okazało się, że to fałszywe pogłoski,
propaganda skrajnie prawicowych działaczy.
Każde badanie wykazuje to samo.
Nie doszło do żadnej manipulacji z zewnątrz.
Mówimy o dzieciach, które są naprawdę chore, i to poważnie.
LAT 12 – NIE REAGUJE OD SZEŚCIU MIESIĘCY
Był dobrym uczniem, świetnie radził sobie z matematyką.
Nawet nauczyciele ze szkoły w Szwecji nam to mówili.
Bardzo lubił chodzić do szkoły.
RODZINA KARENA MA TYMCZASOWE 13-MIESIĘCZNE POZWOLENIE NA POBYT.
KIEDY STRACI ONO WAŻNOŚĆ, BĘDĄ MUSIELI PONOWNIE UBIEGAĆ SIĘ O AZYL.
Pracowałem w restauracji i tego dnia mieliśmy wielu klientów.
Niektórzy rozmawiali ze sobą
i usłyszałem, jak mówią,
że zabili jakichś ludzi.
Zrozumieliśmy, że popełniono morderstwa
i że to są ludzie, którym kazano to zrobić.
W drodze do domu
miałem odebrać mojego syna Karena.
Byłem z kolegą, który odwoził nas swoim autem.
Gdy wracaliśmy, zatrzymali nas.
Zablokowali nasze auto i musieliśmy się zatrzymać.
Kiedy mój kolega wysiadł, zastrzelili go.
Wyskoczyłem z auta, udało mi się wyciągnąć z niego syna i uciekliśmy.
Zanim dotarliśmy do Szwecji,
mój syn przeżywał ogromny stres.
Był podenerwowany i przerażony,
ciągle wyglądał na zewnątrz i wydawało mu się, że coś widzi.
Te dzieci widziały niejedno.
PRAWNIK DS. IMIGRACJI
Przyjeżdżają do Szwecji,
idą do szkoły, znajdują kolegów, mówią świetnie po szwedzku…
i nagle…
trzeba wracać?
To jest dla nich nie do udźwignięcia.
Musi pani zobaczyć, jak połyka.
DOKTOR MEDYCYNY
Proszę obserwować.
Nie trzeba trzymać go mocno.
Tylko palcem, delikatnie.
Jeszcze nie połknął.
Teraz połknął.
Teraz można podać następną porcję.
Lody może nie są najzdrowsze, ale jest w stanie je jeść.
Spróbujmy jeszcze raz.
Proszę otworzyć mu usta i wsunąć lody.
Dobrze, teraz zamknąć usta.
Nie wylądowało za zębami.
Nie sądzę… Proszę.
Nie, za bardzo z przodu.
Zobaczymy, co zrobi.
Poczekamy, zobaczymy.
Dobrze. Połknął.
Trzeba tak robić.
Tak trzeba robić.
Hej! Prawie na mnie spojrzał.
Mów do mamy.
Hej.
Dobrze.
Nie za bardzo, nie za długo.
Będzie dobrze.
To jest takie trudne.
Tak, jest trudno, ale to działa.
To widać.
Proszę próbować.
Hej.
Hej. Proszę codziennie tak do niego mówić.
Spróbuj ścisnąć mi rękę, Karen.
Proszę do niego mówić.
Spróbuj ścisnąć mi rękę.
Karen, moje dziecko.
Kochanie.
Mój przystojniaku.
Imigranci cierpiący na tę chorobę pochodzą z określonych rejonów świata.
PEDIATRA
Są z Bałkanów, z dawnych republik sowieckich
przy południowej granicy Rosji lub należą do mniejszości etnicznych.
Trudno to wyjaśnić.
Te dzieci i ich rodziny były narażone na traumę.
Psychologiczną, fizyczną albo taką i taką.
Prócz tego mierzą się z traumą deportacji.
LAT 10 – NIE REAGUJE OD SIEDMIU MIESIĘCY
Ta rodzina to jezydzi.
Jezydzi byli obywatelami drugiej kategorii
w większości krajów, w których żyli.
Rodzina pochodzi z małej wioski liczącej około 30 gospodarstw.
Była tam jedna studnia, z której korzystali wszyscy.
Codziennie matka szła po wodę.
Pewnego dnia podeszło do niej
czterech mężczyzn i została przez nich zgwałcona.
Jej własny ojciec powiedział donośnym głosem,
że musi zabić córkę, dlatego że zhańbiła jego imię.
Nasze dzieci nie znają dobrego życia.
Chodzą do szkoły, ale my nie wiemy, jak przetrwać w tym kraju.
Czujemy ciągły strach. Jest on w naszych ciałach.
Spróbujmy tego.
Sprawdźmy. Ciśnienie krwi ma w normie.
Puls jest teraz dość szybki.
Nie wiem, czy to u niej normalne.
Położę to na brzuch, żeby go ochłodzić.
Sprawdzimy, czy wpłynie to na ciśnienie krwi i tętno.
109 na 68, tętno 96.
Zapiszę to.
Sprawdźmy.
Zmierzmy jeszcze raz.
Myślę, że jeśli położymy ci to na brzuchu, ciśnienie krwi gwałtownie wzrośnie.
- Czy jej serce bije szybko? - Słucham?
- Czy serce bije szybko? - Tak, szybko.
Ale to nie jest takie niezwykłe.
- To niedobrze, prawda? - Dobrze,
bo to oznacza, że reaguje na to, co robimy.
Jej tętno nie jest wysokie cały czas.
To pewnie dlatego, że ja tu jestem.
- To problem? - Nie. Proszę się nie martwić.
To się nie zmienia.
Nie reagowała na to wcale.
To na nią nie wpłynęło.
Proszę.
Chcę, by moja siostra wyzdrowiała.
Mam takie figurki bogów.
Budzę się i do nich mówię.
Budzę się i mówię:
„Proszę, sprawcie, by moja siostra wyzdrowiała
i byśmy chodzili razem do szkoły jak dawniej”.
Moje dzieci się przyzwyczaiły. Uważają Szwecję za wspaniały kraj.
Pragnę tylko tego, żeby sobie tu poradziły.
RODZINA LEYLI ODWOŁAŁA SIĘ OD DECYZJI O NAKAZIE DEPORTACJI
I CZEKA NA ODPOWIEDŹ.
Nie umiemy wyjaśnić…
PSYCHOLOG
…dlaczego w Szwecji jest więcej dzieci z tego typu reakcją
w porównaniu z innymi krajami.
Wiemy o pojedynczych przypadkach w innych krajach.
Na razie nie wiemy, jaka jest tego przyczyna.
Czynniki kulturowe właściwe Szwecji
mogą być istotne w rozwoju choroby.
Jednym z czynników może być niepewność, jakiej doświadczają rodziny
w procesie przyznawania azylu.
Jest wiele niezbadanych obszarów dotyczących tej choroby.
NIE REAGUJE OD OŚMIU MIESIĘCY
Zadzwonili do nas w zeszłym tygodniu,
przedstawili się i powiedzieli, że jest decyzja w naszej sprawie
i że przyznano nam prawo pobytu w Szwecji.
Kilka dni później otrzymaliśmy list.
- Wysłany pocztą. - Wysłany pocztą…
- Z potwierdzeniem, że mamy prawo pobytu. - Że je nam przyznano.
Powrót do zdrowia przychodzi zwykle wtedy, gdy rodzina czuje się bezpieczna.
Nie przychodzi od razu.
Zazwyczaj poprawę zauważa się po kilku miesiącach.
Przeczytaliśmy decyzję Daszy
i powiedzieliśmy jej, że wszystko będzie dobrze.
Że wszystko się ułoży
i nikt nas już stąd nie wyrzuci.
Powrót do zdrowia tych dzieci zależy od tego, czy uda się odbudować nadzieję.
Wydaje się, że rodzice to osoby przekazujące tę nadzieję.
Więc musi istnieć pewien rodzaj komunikacji.
Ton głosu, dotyk,
atmosfera w pokoju,
dzięki której dzieci czują, że rodzice mają więcej nadziei.
Ależ długie włosy.
Jak u Roszpunki, piękne.
Aż do pasa.
NIE REAGUJE OD 14 MIESIĘCY
KAREN OBECNIE POŁYKA ROZGNIECIONE JEDZENIE I NAPOJE.
Pracuję na pełny etat.
Bardzo się z tego cieszę i chcę dalej pracować.
TYMCZASOWE POZWOLENIE NA POBYT RODZINY KARENA WKRÓTCE SIĘ SKOŃCZY
I BĘDĄ MUSIELI UBIEGAĆ SIĘ PONOWNIE.
NIE REAGUJE OD 11 MIESIĘCY
Stan malej Jezydki pozostaje bez zmian.
Ale teraz jej starsza siostra także wykazuje symptomy syndromu rezygnacji.
Odwiedziłam tę rodzinę z okazji urodzin matki.
Powiedziała, że rok wcześniej obie córki
wręczyły jej kwiaty i ją pocałowały.
Teraz żadna z nich nie może tego zrobić.
RODZINIE LEYLI WCIĄŻ GROZI DEPORTACJA.
SZEŚĆ MIESIĘCY PÓŹNIEJ
Daria czuje się coraz lepiej. Wróciła do szkoły.
Nie pamięta, co się z nią działo.
Kiedy pyta mnie, czy spała,
odpowiadam, że była śpiącą królewną,
ale teraz się obudziła i już wszystko będzie dobrze.
DARIA PRZEZ PONAD ROK CIERPIAŁA NA SYNDROM REZYGNACJI.
Ważne, by dodać, że Szwecja od wielu lat
przyjmuje ogromne liczby uchodźców.
Jesteśmy społeczeństwem otwartych drzwi.
W ZWIĄZKU Z NASILAJĄCYMI SIĘ W SZWECJI NASTROJAMI ANTYIMIGRACYJNYMI
POLITYKA AZYLOWA STAŁA SIĘ BARDZIEJ RESTRYKCYJNA.
W CIĄGU OSTATNICH TRZECH LAT ODNOTOWANO
PONAD 200 NOWYCH PRZYPADKÓW SYNDROMU REZYGNACJI.
TAKIE SAME SYMPTOMY WYCOFANIA ZAUWAŻONO
WŚRÓD DZIECI W AUSTRALIJSKICH OŚRODKACH DLA UCHODŹCÓW.
SERDECZNE PODZIĘKOWANIA DLA RODZIN, KTÓRE PODZIELIŁY SIĘ SWOIMI HISTORIAMI.
Napisy: Dorota Nowakówna